Boeing, Yeni 737 MAX Hücum Açısı Sensörünün İncelemesini Tamamladı

16 Kasım 2021

B737-10, Haziran ayında uçuş testlerine başladı

Boeing, 737 MAX için geliştirilmiş bir hücum açısı (AOA) sisteminin kritik tasarım incelemesini tamamladı ve 2022’de uzatılmış 737-10 tipinin iyileştirmeleri için uçuş testini başlatacak.

Hatalı AOA verileri, Mart 2019’da MAX ailesinin uçuşunun durdurulmasına neden olan iki ölümlü 737-8 kazasında ana faktördü. Her iki kaza da 737 MAX’a eklenen Manevra Karakteristikleri Artırma Sisteminin(MCAS) yazılımıyla ilgili sorunlarla bağlantılıydı. AOA verilerine dayalı olarak yatay stabiliseri otomatik olarak ayarlayan MCAS, MAX’ın belirli uçuş profilleri sırasında selefi 737 Yeni Nesil gibi kullanılmasını sağlamak için 737’nin hız ayar(speed-trim) sistemine eklendi.

Ekim 2018’de Lion Air Flight 610 ve Mart 2019’da Etiyopya Havayolları Flight 302’yi içeren iki ölümlü kazada, MCAS, uçağın uçuş kontrol yazılımına kalkıştan hemen sonra burnunun çok yüksek olduğunu söyleyen hatalı AOA verilerine dayanarak etkinleştirildi. Mürettebattan hiçbiri Boeing’in tehlike değerlendirmesinin beklediği gibi tepki veremedi ve her iki uçak da tekrarlanan MCAS aktivasyonları tarafından tetiklenen kontrol edilemeyen dalışlardan sonra düştü.

Boeing’in MCAS’ta yaptığı FAA tarafından zorunlu kılınan değişiklikler arasında, iki sensörün AOA okumalarını karşılaştırmasını ve burun aşağı sabitleyici girişlerini tetiklemeden önce 5.5 derece içinde olmasının sağlanması vardı. EASA başlangıçta mevcut iki sensörü desteklemek için bağımsız olarak bir okuma hesaplamak için AOA verilerini farklı kaynaklardan çeken üçüncü bir sensörün eklenmesini talep etse de, Avrupa emniyet ajansı daha sonra Ocak 2021’de Boeing’in “sentetik” sensör geliştirme taahhüdünün ardından MAX’ın hizmete dönmesine izin vermeyi kabul etti.

737 MAX Hizmete Dönüş Ticari Kıdemli Başkan Yardımcısı Mike Fleming, uçağa, oluşabilecek her türlü hatalı AOA göstergesini yakalayacak daha fazla monitör yerleştirildiğini ve ayrıca bir anahtar ekleneceğini belirtti. Ayrıca uçağa eklenen tüm bu monitörlere rağmen herhangi bir nedenle hatalı bir AOA göstergesi söz konusu ise stall’a yaklaşıldığını bildiren stick shaker devreye girdiyse, pilotlar anahtarla sistemi devre dışı bırakabilecektir.

Gözden geçirilen bu sistem, 2022’de 737-10’da uçuş testine tabi tutulacak ve muhtemelen 2023 için planlanan esnetilmiş türevin sertifikasyonu sonrasında MAX’a bir güçlendirme olarak dahil edilecek. Fleming temel 737-10’un uçuş testlerinin 18 Haziran’da ilk uçuşla başladığını ve iyi gittiğini söylemiştir.

Boeing ayrıca daha kısa gövdeli 737-7’nin uçuş testlerini tamamladı ve bu uçakta FAA sertifikasıyla ilgili tüm evrakların tamamlandığı belirtildi. Sürecin sonuna yaklaşıldığını bununla beraber otoritelerin onayını takiben tamamlanacağını bunun 2022 yılı içinde tamamlanarak teslimatların aynı yıl içinde başlatılabileceği vurgulandı.

Daha önceki yazılarımda da belirtildiği gibi bilhassa Avrupa Emniyet Ajansı’nın (EASA) mutlaka yapılmasını talep ettiği üçüncü AOA sensörünün eklenmesi konusunda Boeing gerekli inisiyatifi başlatarak 2022 yılı içinde tamamlayacağı değerlendirilmektedir. Tamamlandığında MCAS konusunda emniyeti arttıracaktır.

Emniyetli Uçuşlar Dileriz

 

Eyup Turşucu

Kaptan Pilot(E)

Kaza İnceleme Uzmanı