La Guardia Havaalanında 23 Mart günü gece 23.45’te 04 pistine emniyetle inen Jazz Aviation’a ait CRJ900 uçağı birkaç saniye sonra D taksi yolundan 04/22 pistini katetmekte olan itfaiye aracına çarpmış ve kaza sonrasında iki pilot hayatını kaybetmiş, itfaiye aracındaki 2 görevli ve 41 yolcu yaralı olarak hastaneye kaldırılmıştır.
Yerel medyada paylaşılan bilgiler, Flight Radar 24’ten temin edilen veriler ışığında yaşananları ve bilhassa çıkarılması gereken dersleri spekülasyona yol açmadan değerlendirmeye gayret gösterdim.
OLAY
22 Mart 2026 Günü Montreal, QC (Kanada) – New York La Guardia,(LGA) NY (ABD) arasında AC-8646 seferini gerçekleştiren, 72 yolcu ve 4 mürettebatı bulunan Jazz Canadair CRJ-900 uçağına, 04 pistine iniş izni verilir. Yaklaşmakta olan bir United uçağı, kabin içindeki koku nedeniyle acil durum bildirir. Bunun üzerine gerektiğinde müdahale için 1 numaralı itfaiye aracı, D taksi yolundan 04 numaralı pistini geçmek ister ve geçiş izni alır.
Uçak 04 pistine indikten kısa süre sonra (saniyeler ) D taksi yolundan 04 pistine giren itfaiye aracına çarpar.
1. Uçak ATC’den iniş izni almış normal inişini yapmıştır. İtfaiye aracı fark edilse bile o andan itibaren pilotların yapabilecekleri bir şey kalmamıştır.
2. Medyaya akseden ATC konuşmalarına göre ATC itfaiye aracına 04 pistini geçiş müsaadesi verilmiştir.
3. Piste girişlerin öncesinde ışıklı (yeşil-kırmızı) Piste Giriş Işıkları (RELs_Runway Entrance Lights) vardır. Pist içinde hareket halinde uçak varken bu işaretler geçişi kapatacak şekilde kırmızı olarak yanar. Kara araçlarına veya hava araçlarına ATC’den pist geçiş müsaadesi verilmiş olsa bile Piste Giriş Işıkları kırmızı ise yeşil yanıncaya kadar beklemek zorunda olup, bu değiştirilmez bir kuraldır. Olay anında bekleme noktasında kırmızı ışıklar yanarken aracın geçtiği güvenlik kameraları görüntülerinden tespit edildiği bilgisi paylaşılmıştır.
4. İtfaiye aracında sürekli olarak aracın konumunu paylaşan transponder cihazı olmadığı bilgisi verilmiştir.
5. Kulede olay anında 2 kontrolörün görev yaptığı bilgisi verilmiştir.
Dünyanın birçok havaalanında pist geçişi yapacak tüm araçlarda transponder cihazı bulundurulması hayati önem taşır. Yer kazalarının önlenmesinde kullanılabilecek bariyerler arasında değerlendirilmelidir.
Kazaların önlenmesinde tüm çalışanların emniyet kültürü konusunda eğitilmiş olması bir gerekliliktir. Kuralların uygulanmasında hiçbir nedenle taviz verilmemelidir. Bu kaza önlenebilir miydi sorusunun cevabını arayacak olursak evet diyebiliriz. Ama nasıl?
1. ATC inişteki uçak için itfaiye aracının risk oluşturacağını değerlendirip pist geçiş müsaadesi vermeseydi,
2. ATC’nin talimatına rağmen itfaiye araç sürücüsü pist giriş ışıklarında dursaydı,
3. Araçta transponder olsaydı konumu uçak ve kule tarafından ikaz ediliyor olacaktı,
bu varsayımlar sağlansaydı kaza önlenebilirdi.
Medyada yer alan diğer haberde LaGuardia havalimanında operasyon esnasında yaşanan emniyetsizliklerle ilgili paylaşılan emniyet raporlarında pilotlar, neredeyse çarpışma tehlikesi atlattıkları olayları ve bir dizi emniyet endişesini içeriyor. Raporlar, pilotların ve havayollarının isimleri de dahil olmak üzere kimlik bilgilerinden arındırılmış durumda.
Temmuz 2024 tarihli bir raporda, pistten geçiş izni verilen bir uçak ile yeni inmiş başka bir uçak arasında neredeyse bir çarpışma yaşandığı anlatılıyor. Raporda, yer kontrolünün tam zamanında durma komutunu verdiği ve uçak durduğunda iniş yapan uçağın yanlarından son derece yakın geçtiği bilgisi paylaşıldı.
Yukarıda paylaştığım değerlendirmeler pistlerde yaşanabilecek bir olay için genel bir değerlendirme olup yaşanan kazanın araştırma sonucu raporu değildir. Dünyanın birçok yerinde pist veya taksi yolları üzerinde buna benzer olaylar yaşanmaktadır. Uçuş operasyonu tarafları (pilotlar, hava trafik kontrolörleri, havalimanında kullanılan araç sürücü ve operatörleri vb) yaşanan olaylar hakkında emniyet eğitimlerinde ve bültenlerle bilgilendirilirlerse çok daha emniyetli operasyon sağlanmış olacaktır.
NTSB tarafından hazırlanacak Kaza Raporu yayınlandığında konuyu tekrar değerlendireceğiz.
Emniyetli Uçuşlar Dileriz
Eyup Turşucu
Kaptan Pilot (E)
Kaza Araştırma Uzmanı
Yorumlar
Yorum Gönder